badania i publikacje

Radioterapia

Radioterapia jest skuteczn─ů metoda leczenia, w kt├│rej wykorzystuje si─Ö promienie jonizuj─ůce do niszczenia jak najwi─Ökszej liczby kom├│rek zmienionych nowotworowo.

Mo┼╝liwe skutki uboczne radioterapii to z┼ée samopoczucie, senno┼Ť─ç, obni┼╝enie nastroju, brak apetytu oraz zm─Öczenie i stres spowodowany chorob─ů i zabiegami. Bezpo┼Ťrednim wynikiem dzia┼éania promieniowania jonizuj─ůcego mog─ů by─ç r├│┼╝ne zmiany sk├│rne, kt├│re ze wzgl─Ödu na czas ich ujawnienia w stosunku do czasu napromieniania dzieli si─Ö na odczyny popromienne wczesne i p├│┼║ne. Od 2-3 tygodnia radioterapii mo┼╝e pojawi─ç si─Ö rumie┼ä i z┼éuszczanie nask├│rka na sucho, nast─Öpnie z┼éuszczanie nask├│rka na mokro, niekiedy pojawia si─Ö wysi─Ök. Ka┼╝dy pacjent reaguje inaczej na radioterapi─Ö. Mo┼╝e on nie do┼Ťwiadczy─ç ┼╝adnych skutk├│w ubocznych, ale te┼╝ mog─ů one by─ç bardzo dotkliwe.

Dzia┼éania profilaktyczne oraz leczenie odczynu popromiennego powinno rozpocz─ů─ç si─Ö w trakcie napromieniania i by─ç kontynuowane przez wiele miesi─Öcy po jego zako┼äczeniu. Brak piel─Ögnacji napromienianej sk├│ry mo┼╝e prowadzi─ç do nasilenia zmian popromiennych i przed┼éu┼╝a─ç proces gojenia a w skrajnych przypadkach doprowadzi─ç do powstania owrzodze┼ä, blizn a nawet martwicy.

Wi─Ökszy odczyn popromienny mo┼╝e wyst─ůpi─ç te┼╝ w miejscach gdzie stykaj─ů si─Ö dwie powierzchnie sk├│ry (krocze, pachy i pier┼Ť) i tam gdzie nask├│rek jest cienki (krocze, twarz, pacha). W czasie leczenia promieniami jonizuj─ůcymi chory poddany radioterapii powinien przestrzega─ç nast─Öpuj─ůcych wskaz├│wek: miejsca napromieniania traktowa─ç delikatnie, nie dopuszcza─ç do uszkodze┼ä sk├│ry (nie drapa─ç, nie trze─ç), nosi─ç przewiewn─ů, lu┼║n─ů, bawe┼énian─ů lub jedwabn─ů bielizn─Ö. W czasie leczenia nie my─ç okolicy napromienianej kosmetykami pachn─ůcymi albo kolorowymi, nie zmywa─ç, nie ┼Ťciera─ç, ani nie poprawia─ç miejsc wyznaczonych do napromienienia. Na sk├│r─Ö napromienian─ů nie wolno stosowa─ç plastr├│w rozgrzewaj─ůcych, work├│w z lodem, nie nale┼╝y opala─ç si─Ö w trakcie leczenia i przez rok po zako┼äczeniu terapii.

Aby u┼éatwi─ç sk├│rze odnow─Ö i przyspieszy─ç procesy naprawcze, niezwykle wa┼╝n─ů jest jej staranna piel─Ögnacja, najlepiej przy u┼╝yciu kosmetyk├│w opracowanych specjalnie dla sk├│ry poddanej radioterapii. Takim kremem posiadaj─ůcym w┼éa┼Ťciwo┼Ťci nawil┼╝aj─ůce, nat┼éuszczaj─ůce, ochronne i ┼éagodz─ůce odczyn popromienny jest krem koj─ůco-┼éagodz─ůcy RadioProtect. Zawiera m.in.: pantenol, olej z oliwek, naturalne bioflawonoidy, resweratrol, skwalen, gliceryn─Ö.

W badaniu klinicznym przeprowadzonym w Klinice Radioterapii Centrum Onkologii w Bydgoszczy w 2015 roku z udzia┼éem 152 pacjent├│w leczonych radioterapi─ů i stosuj─ůcych krem RadioProtect, u 53,3% nie wyst─ůpi┼é wczesny odczyn popromienny sk├│ry; u 39,5% pacjent├│w odnotowano odczyn popromienny pierwszego stopnia; u 7,2% wszystkich os├│b obj─Ötych badaniem odnotowano odczyn popromienny sk├│ry drugiego stopnia. Odczyn├│w trzeciego i czwartego stopnia nie zarejestrowano.

Tab.1 Wska┼║nik procentowy dla wczesnego sk├│rnego odczynu poprominnego

Stopień wczesnego skórnego odczynu popromiennegoN*%**
0┬░8153,3
1┬░6039,5
2┬░117,2
3┬░00
4┬░00

*liczba os├│b, **wska┼║nik procentowy

Jak ilustruje powy┼╝sza tabela u 81 chorych nie wyst─ůpi┼é wczesny sk├│rny odczyn popromienny, u 60 pacjent├│w odnotowano wczesny sk├│rny odczyn popromienny 1┬░, a u 11 pacjent├│w odczyn 2┬░. Nie zarejestrowano odczyn├│w 3┬░ i 4┬░.

Tab.2 Analiza wynik├│w stopni wczesnego sk├│rnego odczynu poprominnego wzgl─Ödem obszaru cia┼éa, kt├│ry zosta┼é obj─Öty leczeniem promieniami jonizuj─ůcymi przedstawiono w poni┼╝szej tabeli.

Obszar cia┼éa obj─Öty leczeniemLiczba os├│b z wczesnym sk├│rnym odczynem popromiennymLiczba os├│b z wczesnym sk├│rnym odczynem poprominnym od 1┬░  do 4┬░  N*/%**
0┬░1┬░2┬░3┬░4┬░
głowa i szyja112360029/72%
klatka piersiowa401920021/30,4%
jama brzuszna291830021/42%
kończyna100000/0

*liczba os├│b, **wska┼║nik procentowy

Więcej informacji w artykułach:

  • Artyku┼é opublikowany w nr 2/2014 Opieka Onkologiczna (pdf, 218 kB)
  • Artyku┼é opublikowany w nr 2/2015 Opieka Onkologiczna (pdf, 85 kB)